dolar amerykański(USD): 3,1236



Współrzędne: 54°30'N 18°32'E / 54.5, 18.533

Gdynia
Herb Gdyni Flaga Gdyni
Województwo	pomorskie
Powiat	miasto na prawach powiatu
Gmina • rodzaj	Gdynia miejska
Założono	przed 1253
Prawa miejskie	10 lutego 1926
Prezydent miasta	Wojciech Szczurek
Powierzchnia	135,14[1] km²
Położenie (punkt)	54° 30' N 18° 32' E
Wysokość	0,0-205,7 m n.p.m.
Ludność (2008) • liczba • gęstość • aglomeracja	249 257[2] 1 844,4 os./km² 1 080 700
Strefa numeracyjna	(+48) 58
Kod pocztowy	81-000 do 81-919
Tablice rejestracyjne	GA
Położenie na mapie Polski Gdynia
TERC10 (TERYT)	2262011
SIMC10	0934100
Hasło promocyjne: Gdynia – moje miasto
Urząd miejski 3 al. Marszałka Piłsudskiego 52-54 81-382 Gdynia tel. 58 668 8000; faks 58 620 9798
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Wiadomości w Wikinews
Strona internetowa miasta

Zobacz hasło Gdynia w Wikisłowniku

Widok ze Skweru Kościuszki; po lewej Dar Pomorza, po prawej Sea Towers (w budowie, grudzień 2007)

Gdynia (kasz. Gdiniô, niem. Gdingen ^[3]) – miasto na prawach powiatu położone w północnej Polsce, nad Zatoką Gdańską (odnogą Morza Bałtyckiego), w województwie pomorskim, wchodzące w skład Trójmiasta (wraz z Gdańskiem i Sopotem). Szerzej, (również z Pruszczem Gdańskim, Redą, Rumią i Wejherowem) jest elementem aglomeracji gdańskiej. Jako jedna z gmin wchodzi w skład Komunalnego Związku Gmin "Dolina Redy i Chylonki".

Prawa miejskie Gdynia uzyskała 10 lutego 1926^[4]. Impulsem do rozwoju miasta była budowa portu, który zbudowano w celu zapewnienia Polsce dostępu do morskich szlaków i bazy marynarki wojennej wobec niepewnej sytuacji w Wolnym Mieście Gdańsk. Sprawiło to, że w ciągu kilkunastu lat po nadaniu praw miejskich Gdynia ze wsi rybackiej przekształciła się w miasto zamieszkane przez 127 tys. osób w 1939.

Obecnie liczy, według danych GUS-u z 31 grudnia 2008 roku: 249 257 osób, a jej powierzchnia zajmuje 135 km²^[1].

edytuj Środowisko naturalne

Gdynia położona jest na Pomorzu. Graniczy z powiatami ziemskimi: kartuskim, puckim, wejherowskim i powiatami grodzkimi: Gdańsk oraz Sopot. Przez miasto płyną małe rzeki: Kacza oraz Chylonka. Gdynia znajduje się na 2 miejscu pod względem ludności w województwie pomorskim, a 12 pod względem ludności i 16 pod względem wielkości w Polsce. Powierzchnia miasta wynosi 135,14 km². Najniżej położonym miejscem jest tafla wody Zatoki Gdańskiej – 0 m n.p.m. Najwyższe wzniesienie to Góra Donas o wysokości 205,7 m n.p.m.

 Osobny artykuł: Ukształtowanie terenu i krajobraz w Gdyni.

edytuj Klimat

Gdynia znajduje się w strefie klimatu umiarkowanego, przejściowego między oceanicznym, a kontynentalnym, który modyfikowany jest pod wpływem bezpośredniego sąsiedztwa Morza Bałtyckiego. W zależności od pory roku morze podwyższa bądź obniża temperaturę powietrza w stosunku do miejscowości w głębi lądu, tzn. gdy temperatura morza jest wyższa niż powietrza to ogrzewa atmosferę, oddając ciepło i analogicznie na odwrót. Średnia temperatura w styczniu to –0,9°C, a w lipcu to +17,2°C, natomiast średnia roczna to +7,9°C. Miasto jest jednym z najbardziej nasłonecznionych miejsc w Polsce, zwłaszcza w maju i czerwcu, gdy średnie nasłonecznienie wynosi 20,66 MJ/m². Także pod względem wilgotności wykazuje większe wartości, które w miesiącach zimowych wynoszą około 82%, natomiast najmniejsze wartość notuje się w czerwcu – 74%, a także występuje większa liczba dni mglistych. W okresie rocznym największe średni poziom dobowego zachmurzenia występuję w okresie od listopada do lutego a najniższy w maju i czerwcu. Upodabnia to Gdynię do warunków występujących w pozostałej, nizinnej części Polski. Pod względem opadów największe są w lipcu – 70 mm, a najmniejsze w marcu – 23 mm. Położenie miasta w cieniu opadowym Pojezierza Pomorskiego jest przyczyną tego, że suma roczna opadu atmosferycznego jest niższa o ok. 100 mm w stosunku do reszty kraju i wynosi 535 mm. Wiatry przeważnie wieją z kierunku zachodniego i południowo-zachodniego, wykazując dużą zmienność pod względem kierunku jak i prędkości, a w okresie wiosennym szczególnie dostrzegalna jest cyrkulacja bryzowa. Ze względu na zróżnicowanie rzeźby terenu i występującego zabudowania wyróżnia się następujące obszary:

• mezoklimat Wysoczyzny Gdańskiej,
• mezoklimat strefy krawędziowej Wysoczyzny Gdańskiej,
• mezoklimat wschodniego fragmentu Pradoliny Kaszubskiej.

Widok z Kamiennej Góry na port jachtowy. Na dalszym planie Molo Południowe i Basen I Prezydenta, a w głębi Półwysep Helski.

edytuj Chronologia historyczna

Zasugerowano, aby ta sekcja została przeniesiona do nowego artykułu nazwanego Historia Gdyni. (dyskusja)

Pierwsza szkoła polska

Nieistniejący obecnie dworzec kolejowy z 1923 r.

Nieistniejący obecnie dworzec kolejowy z 1923 r.

• 1013 – budowa drewnianej kaplicy na Kępie Oksywiskiej
• 1209 – pierwsza informacja o wsi, podarowanej zakonowi norbertanek z Żukowa przez Mściwoja I
• 1253 – wzmianka o wsi, wymienionej z nazwy (zapisana jako Gdina), przynależącej do parafii Oksywie
• 1308 – wieś opanowana przez Krzyżaków
• 1316 – własność oliwskich cystersów, później przeszła na własność panów z Rozecina
• 1382-1772 – własność klasztoru Kartuzów, po podarowaniu zakonowi wsi przez Jana z Różęcina
• 1466 – na mocy II pokoju toruńskiego wróciła z rąk Krzyżaków do Polski
• 1614 – uruchomienie jednej z trzech cegielni
• 1637 – zaślubiny Polski z morzem w Radłowie (obecnie Redłowo) na cześć Władysława IV
• od 1772 – pod zaborem pruskim
• 1820-22 – budowa drogi bitej
• wrzesień 1870 – uruchomienie linii kolejowej z Gdańska przez Gdynię do Szczecina
• 1904 – otwarcie kąpieliska morskiego
• 1910 – budowa przystani rybackiej na Oksywiu
• 28 listopada 1918 – utworzenie Marynarki Wojennej
• 1920 – przejęcie Gdyni i Pomorza dla Polski przez gen. Józefa Hallera
• 1921 – rozpoczęcie budowy portu i miasta
• 1922 – s/s Gdynia, pierwszy pełnomorski statek z Gdynią jako portem macierzystym
• 1923
  • 29 kwietnia – poświęcenie mola i otwarcie "tymczasowego portu wojennego i schroniska dla rybaków"
  • 13 sierpnia – do portu zawinął pierwszy oceaniczny statek (francuski SS Kentucky)
• 10 lutego 1926 – uzyskanie praw miejskich
• 1927 – uruchomienie komunikacji miejskiej
• 1928 – początek budowy linii kolejowej z Gdyni na Górny Śląsk
• 1931 – Instytut Bałtycki w Toruniu otwiera oddział w Gdyni
• 31 lipca 1932 – po raz pierwszy w Gdyni zorganizowano Święto Morza
• 1933 – oddanie do użytku Dworca Morskiego
• 1 maja 1935 – uruchomienie portu lotniczego Gdyni w Rumi
• 28 sierpnia 1938 – położono stępkę pod SS Olza, pierwszy budowany w Polsce statek pełnomorski
• 1939 – obrona Gdyni (1-13 września) i Kępy Oksywskiej (1-19 września) pod dowództwem płk. Stanisława Dąbka
• 1939-45
  • Niemcy zmienili nazwę na Gotenhafen ("Port Gotów"), historyczna nazwa niemiecka Gdingen posiadała bowiem słowiańskie pochodzenie. Przeprowadzono masowe wysiedlenia Polaków, na których miejsce przybyli Niemcy
  • ośrodek konspiracji Armii Krajowej, Tajnego Hufca Harcerzy, Tajnej Organizacji Wojskowej i TOW "Gryf Pomorski"
  • okres wojny miasto przetrwało niemal nietknięte, natomiast port został doszczętnie zniszczony i zablokowany wrakami
• 1945
  • ucieczka Niemców na statkach, m.in. MS Wilhelm Gustloff
  • 28 marca – wyzwolenie miasta przez wojska II Frontu Białoruskiego pod dowództwem marsz. K. Rokossowskiego, przy wsparciu I Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte
  • odznaczenie miasta orderem Krzyża Grunwaldu III klasy za obywatelską postawę ludności i Marynarki Wojennej w walce z okupantem oraz za zasługi w obronie miasta we wrześniu 1939 roku
  • 8 kwietnia – zaślubiny z Bałtykiem żołnierzy I Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte
  • 19 maja – wyszedł pierwszy numer Dziennika Bałtyckiego
  • 16 lipca – wpłynął pierwszy statek po zakończeniu wojny – s/s Suomen Neito
  • 21 września – do portu zawinął pierwszy wracający z wojny polski statek, s/s Kraków
• 26 czerwca 1960 – udostępnienie muzeum ORP Burza do zwiedzania
• 25 czerwca 1969 – oddanie do użytku Bulwaru Nadmorskiego
• 1970 – strajki i demonstracje robotników (Pomnik Ofiar Grudnia 1970)
• 21 czerwca 1971 – otwarcie Muzeum Oceanograficznego i Akwarium Morskiego MIR
• 1974 – zlot żaglowców (regaty Tall Ships Races)
• 1 maja 1976 – otwarcie okrętu muzeum ORP Błyskawica przy Skwerze Kościuszki
• 1979 – zdobycie piłkarskiego Pucharu Polski przez klub Arka Gdynia
• 1980 – strajki (Solidarność)
• 1987 – wizyta papieża Jana Pawła II i msza na Skwerze Kościuszki
• 1990 – otwarcie linii promowej do Karlskrony
• 27 maja 1991 – pierwsza po wojnie wizyta trzech niemieckich okrętów wojennych
• 7-10 sierpnia 1992 – zlot żaglowców (regaty Cutty Sark Tall Ships' Races – Operacja Żagiel)
• 1993 – odsłonięcie Pomnika Ofiar Grudnia '70
• 1995 – nadanie Złotych Gwiazd Partnerstwa przez Komisję Europejską
• 15 sierpnia 1996 – przekazanie Gdyni Honorowej Flagi Rady Europy
• 13 listopada 1998 – otwarcie drugiego etapu budowy Estakady Kwiatkowskiego
• 11 marca 2000 – nadanie Teatrowi Miejskiemu imienia Witolda Gombrowicza
• 2002 – otwarcie węzła Franciszki Cegielskiej
• 19-22 lipca 2003 – zlot żaglowców (regaty Cutty Sark Tall Ships' Races – Operacja Żagiel)
• 26 maja 2004 – do Nadbrzeża Francuskiego w gdyńskim porcie zacumował wycieczkowiec Grand Princess, największa w historii portu jednostka (ponad 100 tys. jednostek tonażu)
• 2006
  • 10 maja – wmurowanie kamienia węgielnego pod Sea Towers – najwyższego (139m|118m) budynku mieszkalnego w Polsce
  • 19-20 maja – I Gdyński Festiwal Kultury Afrobrazylijskiej
  • 17 czerwca – oficjalne otwarcie kolejnego w Gdyni terminalu kontenerowego 'Gdynia Container Terminal'
• 16 listopada 2007 – oficjalne otwarcie nowej siedziby Muzeum Miasta Gdyni przy ulicy Zawiszy Czarnego
• 2008
  • 13 marca – otwarcie ostatniego odcinka Drogi Różowej (Gdyńskiej)
  • 6 czerwca – otwarcie przebudowanej ul. Wiśniewskiego
  • 12 czerwca – otwarcie po 34 latach budowy Estakady Kwiatkowskiego w docelowym przebiegu
• 2009
  • 2-5 lipca zlot żaglowców (regaty Tall Ships' Races – Operacja Żagiel)
  • 2-5 lipca - jeden z największych festiwali muzycznych w Europie - Heineken Open'er Festival

edytuj Podział administracyjny

Gdynia z podziałem na dzielnice

Uchwalona 8 marca 1990 ustawa o samorządzie terytorialnym przywróciła po 40-letniej przerwie administrację samorządową na poziomie gminy. W tej samej ustawie, w art. 5 przewidziano również tworzenie jednostek pomocniczych – dzielnic, osiedli, sołectw. Gdynia jako jedno z pierwszych miast w Polsce skorzystała z tej możliwości, wprowadzając 8 maja 1991 do Statutu Miasta podział na 13 dzielnic. (9 grudnia 1992) Rada Miasta, wprowadzając zmiany w Statucie, podzieliła niektóre z dzielnic na mniejsze jednostki. Na przykład Śródmieście przekształcono w trzy odrębne dzielnice: Śródmieście Centrum, Śródmieście Kamienną Górę oraz Śródmieście Port. W wyniku tych podziałów liczba dzielnic w Gdyni wzrosła do 24. Kolejne dwie zmiany nastąpiły w 1998: w kwietniu połączono dotychczasowe dzielnice Chylonia i Chylonia Nowa w dzielnicę Chylonia, zaś w grudniu dzielnicę Port, która zajmowała duży obszar, ale była zamieszkana przez niewiele ponad 100 mieszkańców, włączono do dzielnicy Śródmieście. W rezultacie tych ostatnich zmian liczba dzielnic zmniejszyła się do 22. Obecny kształt dzielnic jest przede wszystkim odzwierciedleniem tradycyjnych podziałów. Z tego powodu pojawiają się duże dysproporcje pomiędzy wielkością dzielnic zarówno pod względem powierzchni, jak i liczby mieszkańców. Największą dzielnicę, Chylonię, zamieszkuje 26 826 osób, gdy najmniejsza, Babie Doły, liczy zaledwie 2376 mieszkańców ^[5]. Z kolei największy obszar zajmuje dzielnica Chwarzno-Wiczlino – 27,92 km², która jest aż 44 razy większa od najmniejszej Kamiennej Góry (0,63 km²).

p • d • e Dzielnice i osiedla Gdyni Dzielnice administracyjne Babie Doły • Chwarzno-Wiczlino • Chylonia • Cisowa • Dąbrowa • Działki Leśne • Grabówek • Kamienna Góra • Karwiny • Leszczynki • Mały Kack • Obłuże • Oksywie • Orłowo • Pogórze • Pustki Cisowskie-Demptowo • Redłowo • Śródmieście • Wielki Kack • Witomino-Leśniczówka • Witomino-Radiostacja • Wzgórze Św. Maksymiliana Osiedla i dzielnice zwyczajowe Bernadowo • Brzozowa Góra • Chwarzno • Dąbrówka • Demptowo • Dębowa Góra • Fikakowo • Gołębiewo • Kacze Buki • Kolibki • Kolonia Chwaszczyno • Kolonia Rybacka • Krykulec • Marszewo • Międzytorze • Niemotowo • Osada Kolejowa • Osada Rybacka • Osiedle Bernadowo • Port • Pustki Cisowskie • Wiczlino • Wielka Rola • Witomino • Wysoka • Zielenisz

edytuj Administracja i polityka

Prezydentem Gdyni jest Wojciech Szczurek (Samorządność). Przewodniczącym Rady Miasta jest Stanisław Szwabski (POS).

 Osobny artykuł: okręg wyborczy Gdynia-Słupsk.

edytuj Konsulaty

Konsulat Szwecji

Siedziby konsulatów rozmieszczone są głównie w dzielnicy Śródmieście. Należą do nich konsulaty Republiki Chile, Republiki Cypryjskiej, Finlandii, Królestwa Norwegii, Szwecji oraz Włoch. Pozostałe konsulaty mieszczą się w dzielnicach peryferyjnych. Dwa spośród nich, konsulaty Rumunii i Ludowej Republiki Bangladeszu znajdują się w Małym Kacku a konsulat Austrii na Działkach Leśnych.

edytuj Przemysł, gospodarka i finanse

Stocznia remontowa "Nauta". Na pierwszym planie doki pływające

Gdyńskie Centrum Biznesu

Centrum Kwiatkowskiego

Od początku swojego istnienia Gdynia miała gospodarkę związaną z morzem. W czasach bycia wioską odnosiło się to do istnienia przystani rybackiej na Oksywiu. Gdy nadano osadzie prawa miejskie w 1926 na jej terenie istniał już od 6 lat port, który z czasem przejął rolę gospodarczego symbolu miasta. Wówczas był ważny także z tego względu, że był to jedyny liczący się port przeładunkowy i pasażerski w Polsce z uwagi na krótką linię brzegową w okresie międzywojennym oraz niemożność korzystania z portu w Gdańsku. Równocześnie w Gdyni rozwijał się przemysł stoczniowy. Obie gałęzie istnieją do dziś. Od lat 90 XX wieku w Gdyni rozwija się sektor finansowy i oddawane są do użytku biurowce firm z różnych branż.

edytuj Gospodarka morska

W Gdyni znajduje się drugi pod względem przeładunków port morski w Polsce (Zarząd Morskiego Portu Gdynia S.A.). Jego specjalizacją są przeładunki kontenerów. Mimo tego uchodzi on za najbardziej wszechstronny z portów na polskim wybrzeżu.

Gdynia jest siedzibą wielu firm z branży gospodarki morskiej – stoczni (Stocznia Gdynia S.A., Stocznia Marynarki Wojennej S.A., Stocznia Remontowa "Nauta" S.A.), przedsiębiorstw powiązanych z funkcjonowaniem portu (Balticon Sp. z o.o., Gdynia Container Terminal S.A., Morski Terminal Masowy Sp. z o.o.), armatorów (Polskie Linie Oceaniczne), agencji żeglugowych, firm brokerskich, transportowych i spedycyjnych (C. Hartwig Gdynia S.A., Chipolbrok S.A., Maersk Sp. z o.o. Mirtrans Sp. z o.o.), oraz wielu innych.

edytuj Przemysł

W Gdyni siedziby mają zakłady przemysłu spożywczego (w tym przetwórstwa rybnego) (Dalmor S.A., Wilbo S.A.). Ponadto w mieście swoje siedziby posiadają firmy z branży budowlanej (Hossa S.A., Allcon S.A., Invest Komfort S.A., Mega S.A., MTM). Branżę elektroniczną reprezentuje producent sprzętu radiowego nadawczo-odbiorczego - Zakłady Radiowe Radmor S.A.). Spośród innych inwestorów w Gdyni zaistniał działający w branży telekomunikacyjnej Vector S.A., lokując w mieście swoje zakłady. Od 1997 działa tu także filia szwedzkiego koncernu Dellner Couplers AB. Zajmuje się on produkcją sprzęgów kolejowych i tramwajowych oraz ma siedzibę i hale produkcyjne w Chwaszczynie.

edytuj Usługi

Z nastaniem lat 90 XX wieku w Gdyni obok istniejącego od początków miasta przemysłu portowo-stoczniowy zaczął się pojawiać sektory finansowy oraz nowoczesnych technologii. Mają tu swoje siedziby spółki prowadzącą działalność o charakterze bankowym (Nordea Bank S.A., oddziały i filie banki o zasięgu ogólnokrajowym), telekomunikacyjnym i informatycznym (Polkomtel S.A., Prokom Investments, Prokom Software S.A., Multimedia Polska). Branżę telewizji kablowej reprezentuje Vectra S.A., która ma w mieście swoją siedzibę.

edytuj Handel

W Gdyni znajduje się szereg centrów handlowych: Centrum Handlowe "Wzgórze", Centrum Handlowe Kwiatkowskiego, Centrum Handlowe Witawa, Dom Handlowy "Batory", Dom Towarowy "Chylonia", Trójmiejskie Centrum Handlowe "Klif", Trójmiejskie Hale Targowe.

edytuj Budżet

Roczny dochód budżetu miasta w przeliczeniu na jednego mieszkańca w 2006 wyniósł 3103,60 zł. Taki poziom dochodów budżetowych sytuuje miasto powyżej średnich dla wszystkich podregionów województwa pomorskiego, dla całego województwa oraz dla całego kraju. Średni zarobek jednego mieszkańca wynosił 2914,02 zł.

• Budżet na rok 2007:
  • Dochody: 886.618.337 PLN^[6]
  • Wydatki: 1.044.051.122 PLN^[7]

• Budżet na rok 2008:
  • Dochody: 884.459.850 PLN^[8]
  • Wydatki: 1.058.673.004 PLN^[9]

• Budżet na rok 2009:
  • Dochody: 924.958.471 PLN^[10]
  • Wydatki: 1 103 080 045 PLN^[11]

edytuj Demografia

edytuj Ludność

 Zobacz też: Ludność Gdyni.

Pod koniec września 2007 w Gdyni mieszkało 248 767^[12] mieszkańców. Gęstość zaludnienia Gdyni wyniosła więc 1843 osoby na km². Według danych z 2006 proporcja kobiet do mężczyzn wynosiła 1,1:1^[13]. Przyrost naturalny wg danych Referat Ewidencji Ludności i Meldunków jest nieznacznie ujemny i w I kwartale 2007 wynosił -64 osoby. Saldo migracji według tych samych danych było ujemne i wynosiło -180 osób. Struktura wiekowa uwidacznia, zgodne z ogólnokrajową tendencją, stopniowe starzenie się ludności miasta – ludność w wieku poprodukcyjnym osiągnęła 17,7%. Przy czym wartości dla ludności w wieku przedprodukcyjnym oraz produkcyjnym osiągnęły kolejno 16,9% i 65,4%. Liczba zawartych związków małżeńskich w 2006 wyniosła 1490^[13]. Pod koniec maja 2008 bezrobocie w Gdyni wynosiło 2,1%^[14].

• Wykres liczby ludności Gdyni na przestrzeni ostatnich 140 lat

Największą populację Gdynia odnotowała w 2000 r. – wg danych GUS 255 416 mieszkańców^[15].

edytuj Kościoły i związki wyznaniowe

Cmentarz w Gdyni Witominie

W Gdyni dominuje wyznanie rzymskokatolickie. Można też znaleźć inne wyznania, których grono wyznawców jest minimalne. Odzwierciedla to liczebność świątyń poszczególnych wyznań. Katolicy mają do dyspozycji 30 obiektów sakralnych. Prócz nich Gdynia jest siedzibą 11 kościołów i zborów innych wyznań o chrześcijańskim gruncie (w tym 1 Polskiego Narodowego Katolickiego Kościoła w RP, 2 Zielonoświątkowców, 1 Kościoła Polskokatolickiego, 1 Adwentystów Dnia Siódmego, 1 Baptystów, 1 Wspólnoty Kościołów Wspólnoty Chrystusowej, 1 Kościoła Chrześcijańskiego "Słowo Wiary" i 1 Centrum Chrześcijańskiego "Nowa Fala". Spośród innych kościołów w Gdyni działają także Kościół Jezusa Chrystusa`Świętych Dni Ostatnich oraz Kościół Nowoapostolski). Działalność kaznodziejska Świadków Jehowy zorganizowana jest wokół miejscowych Sal Królestwa.

Na religijnej mapie miasta istnieje też po jednej świątyni wyznań zakorzenionych w Azji – Kryszny i Buddyzmu (reprezentowane przez Międzynarodowe Towarzystwo Świadomości Kryszny i Ośrodek Buddyzmu).

Gdynia na pochówek zmarłych przeznaczone ma 3 cmentarze komunalne.

edytuj Komunikacja

edytuj Komunikacja miejska

Pojazdy PKT i GRYF. Na pierwszym planie trolejbus MB O405N2.

Pierwszą linię autobusową uruchomiono w 1927 na trasie Śródmieście – Oksywie, kolejną – do Sopotu. W 1930 powstało Miejskie Towarzystwo Komunikacyjne w Gdyni. W 1943 zbudowano pierwszą linię trolejbusową – do Chyloni. W okresie okupacji komunikacją miejską w Gdyni zajmowali się przewoźnicy z Gdańska. Po II wojnie światowej przez wiele lat komunikację w Gdyni prowadziło Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne Gdańsk-Gdynia. Od 1992 całością zarządza Zarząd Komunikacji Miejskiej w Gdyni, zaś przewozy realizują trzy przedsiębiorstwa komunalne: PKA, PKM oraz PKT Gdynia oraz szereg innych przewoźników prywatnych, wyłanianych w drodze przetargów. Komunikacja miejska przeszła modernizację taboru i wykorzystuje nowoczesne modele pojazdów. Dołożono starań, by ilość autobusów i trolejbusów niskopodłogowych była utrzymywana na wysokim poziomie w trosce o osoby niepełnosprawne czy ludzi w podeszłym wieku. Od 2006 gdyńska komunikacja dołączyła do Metropolitarnego Związku Komunikacyjnego Zatoki Gdańskiej, celem integracji z komunikacją miast reszty regionu.

 Osobne artykuły: Autobusy w Gdyni, Tramwaj wodny ZKM w Gdyni, Trolejbusy w Gdyni.

edytuj Transport kolejowy

Pociąg retro "Costerina" na stacji w Gdyni

Gdynia Dworzec Główny PKP

Estakada Kwiatkowskiego. Widok od strony Obłuża w kierunku Leszczynek

Historia kolejnictwa w Gdyni miała swój początek, gdy przez miasto będące jeszcze wsią przeprowadzona została 131 km trasa Słupsk-Gdańsk (2-torowa linia kolejowa na odcinkach: Wejherowo-Rumia i Gdynia Główna-Gdańsk Główny). Do użytku została oddana 1 września 1870 przez Berlińsko-Szczecińskie Towarzystwo Kolejowe (Berlin-Stettiner Eisenbahn Gesellschaft). W latach następnych była rozbudowywana, by 15 grudnia 1898 połączyć Gdynię przez Redę z Puckiem (poprzez nowy 16 km odcinek). Była ona przedłużana, najpierw 26 września 1903 do Swarzewa, by 16 września 1922 osiągnąć przystanek końcowy Hel. Cała linia kolejowa nr 213 Reda-Hel liczy sobie 61,7 km.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości połączono Gdynię w 1921 z Kokoszkami. Było ono skomunikowane z miastami w sercu ówczesnego województwa pomorskiego – Kartuzami, Kościerzyną i Chojnicami. Rozwijała się również infrastruktura kolejowa w samej Gdyni, głównie za sprawą budowy portu i miasta. W roku otrzymania przez nie praw miejskich oddano do użytku dworzec główny. Jego budowa trwała w latach 1923-1926 pod okiem Romualda Millera. Architektura reprezentowała styl narodowy. Rozwój miasta przyczynił się do dalszego powiększania infrastruktury kolejowej w mieście, co przyniosło uruchomienie w 1929 Parowozowni w Grabówku oraz oddanie do użytku kolejnych stacji w Chyloni (1930) i w Orłowie (1935). Dwa lata później połączenie z główną trakcją uzyskało Oksywie. Samo miasto uzyskało połączenie z Bydgoszczą w 1930, dzięki inwestycji Francusko-Polskiego Towarzystwa Kolejowego. Rozwój sieci kolejowej wstrzymał wybuch II wojny światowej. Lata powojenne przyniosły elektryfikację linii SKM Sopot-Gdynia w 1953. W tym samym roku wybudowano siedzibę Elektrowozowni Gdynia-Chylonia, która obecnie stanowi zaplecze warsztatowe spółki PKP Przewozy Regionalne w Gdyni-Leszczynkach. Zelektryfikowano także linię Gdynia-Wejherowo, co miało miejsce w 1957. Zaś w samym mieście w tym czasie oddano do użytku nową siedzibę dworca głównego wg projektu Wacława Tomaszewskiego. W latach 1975-1983 w Gdyni miała swoją siedzibę Dyrekcja Rejonowa Kolei Państwowych, zarządzająca terytorialną infrastrukturą kolejową woj. gdańskiego. Proces elektryfikacyjny kontynuowano w latach 80. XX wieku, co miało miejsce w przypadku linii Warszawa-Gdynia (1985) a następnie linii Szczecin-Gdynia (1989). W ostatnich latach PRL-u otwarto kompleks Elektrowozowni dla SKM w Gdyni-Cisowej (1988) a rok później oddano do użytku Halę Napraw w Wagonowni Gdynia-Grabówek. Początek XXI wieku przyniósł powołanie PKP SKM w Trójmieście Sp. z o.o. W 2008 podjęto prace modernizacyjne dworca Gdynia Główna.

Na PKP wielokrotnie przeprowadzano różnego rodzaju reorganizacje. Obecnie w Gdyni swoją siedzibę mają następujące jednostki kolejowe:

• Szybka Kolej Miejska w Trójmieście Sp. z o.o., z siedzibą w Gdyni-Cisowej, ul. Morska 350a (d. elektrowozownia); po części będąca własnością samorządu
• Zakład Północny spółki PKP Intercity SA, z siedzibą w Gdyni-Grabówku, ul. Osada Kolejowa 12 oraz z zapleczem w Gdyni-Leszczynkach (eksploatujący tabor wydzielony z d. wagonowni i lokomotywowni)
• Pomorski Zakład Przewozów Regionalnych spółki PKP Przewozy Regionalne Sp. z o.o., pl. Konstytucji 1 (d. stacje pasażerskie i wagonownia wagonów osobowych); od 2009 będący własnością samorządu wojewódzkiego
• Zakład Północny spółki PKP Cargo SA, z siedzibą w Gdyni-Porcie, ul. Celna 3 (d. stacje towarowe, wagonownia wagonów towarowych oraz lokomotywownia z siedzibą w Zajączkowie Tczewskim)
• Zakład Linii Kolejowych spółki PKP Polskie Linie Kolejowe SA, z siedzibą w Gdyni-Stoczni, ul. Morska 24 (d. służba drogowa)
• Zakład Północ spółki WARS S.A., z siedzibą w Gdyni-Leszczynkach, ul. Krzywoustego 1

Ciekawostki kolejowe

• Bana – pociąg dowożący pracowników, kursujący na trasie Gdynia Port Oksywie – Kościerzyna do 1993
• Kaszubski Ekspres – nieczynna już krótka linia wąskotorowa z Oksywia na Babie Doły
• pociąg retro Costerina ciągnięty przez parowóz na trasie Gdynia – Kościerzyna – Gdynia połączony ze zwiedzaniem skansenu parowozów (kursuje w wybrane weekendy wakacji)
• Słoneczny – najtańszy, sezonowy pociąg na trasie Warszawa – Gdynia obsługiwany przez Koleje Mazowieckie, Sp. z o.o.
• Dworzec Gdynia Główna (dawniej Gdynia Główna Osobowa)

edytuj Komunikacja lotnicza

Od 1919 Gdynię obsługiwało lotnisko w Gdańsku-Wrzeszczu (Danzig-Langfuhr). W 1935 powstał port lotniczy Gdynia z siedzibą w Rumi. W latach powojennych ponownie korzystano z lotniska w Gdańsku-Wrzeszczu. W 1974 oddano do użytku nowy port lotniczy w Gdańsku-Rębiechowie, którego gdyńskie władze samorządowe są współudziałowcem.

Od 2006 trwają prace nad przeznaczeniem na cele cywilne dotychczasowego lotniska Marynarki Wojennej w Babich Dołach. W tym celu w 2006 podpisano list intencyjny, którego sygnatariuszem zostali prezydent miasta, dowódca Marynarki Wojennej oraz prezes portu lotniczego w Gdańsku-Rębiechowie. W sierpniu 2007 powołano do życia spółkę Port lotniczy Gdynia-Kosakowo.

edytuj Tranzyt

Przez Gdynię przebiegają:

• drogi wojewódzkie
  • nr 468 (Gdańsk-Sopot-Gdynia)
  • nr 474 (na terenie Gdyni)

• drogi krajowe
  • nr 6 (Kołbaskowo-Słupsk-Trójmiasto)
  • nr 20 (Stargard Szczeciński-Gdynia)
  • ekspresowa nr 6 (obwodnica Trójmiasta)

edytuj Kultura

Na terenie miasta ma swoją siedzibę m.in. Centrum Kultury, Teatr Miejski im. Witolda Gombrowicza, Miejska Biblioteka Publiczna oraz Teatr Muzyczny im. Danuty Baduszkowej ściśle współpracujący z miastem. Najmłodszym budynkiem jest Muzeum Miasta Gdyni, otworzone 16 listopada 2007 roku^[16].

edytuj Kina

W Gdyni istnieje jeden multipleks Silver Screen. Pozostałe obiekty w ograniczonym stopniu zajmują się projekcją filmów. Są nimi DKF Żyrafa^[17] działająca przy Klubie Filmowym, DKF Pod wiszącą skałą w IX Liceum Ogólnokształcącym w Gdyni,^[18] oraz Grom. Historyczne kina, takie jak Goplana czy istniejące od okresu międzywojennego Warszawa zostały zamknięte i przekształcone w budynki pełniące inne funkcje.

edytuj Teatry

Największym teatrem w Gdyni jest Teatr Muzyczny im. Danuty Baduszkowej. Istniejący od 1958 obiekt dysponuje drugą pod względem wielkości sceną w kraju. Prócz ramowych spektakli odbywa się w nim corocznie Festiwal Polskich Filmów Fabularnych, Gdynia Summer Jazz Days oraz Festiwal Szekspirowski. W Gdyni od 1991 funkcjonuje także Teatr Miejski im. Witolda Gombrowicza. Funkcjonuje przy nim Scena Letnia TM, wystawiająca dla publiczności w lipcu i sierpniu spektakle na plaży w Orłowie. Na gruncie sztuki niezależnej funkcjonuje Teatr "Maszoperia", powstały w 1979, jako kontynuacja gdańskiego teatru "Pinezka". Przy Klubie Muzycznym "Ucho" istnieje Teatr Gościnny.

edytuj Galerie

Dom w Gdyni-Orłowie, gdzie w 1920 roku mieszkał Stefan Żeromski a obecnie mieści się także galeria

• Debiut,
• Desa,
• Domek Żeromskiego,
• Galeria "Tygiel",
• Galeria 78,
• Galeria Engel,
• Galeria obrazów "Urszula",
• Galeria Tiffany,
• Graffiti,
• Profile,
• Salon Sztuki Orientalnej,
• Strych,
• Towarzystwo Miłośników Gdyni,
• Galeria Sojo-Art
• Galeria sztuki współczesnej "od czasu do czasu"

edytuj Muzea

ORP Błyskawica

• Akwarium Gdyńskie,
• Centrum Nauki Experyment,
• Domek Abrahama,
• Domek Żeromskiego,
• Gdyński Fotoplastykon,
• Gdyńskie Muzeum Motoryzacji,
• Izba dydaktyczna Nadleśnictwa Gdańsk,
• Muzeum Baśni Kaszubskiej,
• Muzeum Inkluzji w Bursztynie,
• Muzeum Marynarki Wojennej,
• Muzeum Miasta Gdyni,
• Muzeum Współczesnego Pomorskiego Rękodzieła Marynistycznego,
• Planetarium,
• Sala Tradycji Akademii Morskiej,
• Sala Wystawowa w Centrum Gemini,
• Skansen Rybołówstwa Morskiego

W mieście obok nabrzeża przycumowane są dwie jednostki pływające, które pełnią funkcje pływających muzeum. Niszczyciel ORP Błyskawica, przycumowany do Skweru Kościuszki, pełni funkcję okrętu-muzeum od 1976. Ta wybudowana w brytyjskiej stoczni jednostka w latach 1939-46 służyła w Marynarce Wojennej RP, by w 1969 roku powrócić do Polski i kilka lat później przycumować w Gdyni jako pływające muzeum. Zaś od 1983 roku statkiem-muzeum jest żaglowiec Dar Pomorza. Stoi on przycumowany obok ORP Błyskawicy. Wcześniej został zakupiony od Francji w 1929 roku i pełnił funkcję fregaty szkolnej przy Szkole Morskiej w Gdyni.

edytuj Festiwale i imprezy

W Gdyni organizuj się festiwale, które są adresowane do ludzi w różnej kategorii wiekowej. We wrześniu ma miejsce Festiwal Polskich Filmów Fabularnych. Od 1986 odbywa się w on w Teatrze Muzycznym. Podczas jego trwania wystawiane są filmy fabularne produkcji polskiej, a najlepszym przyznawane są Złote Lwy. Teatr Miejski zaś gości od 2006 Festiwal Polskich Sztuk Współczesnych R@port. W jego ramach odbywają się inscenizacje sztuk współczesnych polskich autorów a najlepszym przyznawane są nagrody. Miasto jest gospodarzem Heineken Open'er Festival, jednego z największych corocznie organizowanych festiwali w Europie. Dają występy na nim twórcy muzyki elektronicznej, rocka oraz hip-hopu. Organizowany jest od 2003 r. w lipcu na Babich Dołach. Również w wakacje (sierpień) ma miejsce organizowana na publicznej plaży, koło basenu jachtowego, Viva Beach Party. Trwa ona 2 dni i skupia występy wykonawców trance,house,oraz innych rodzajów muzyki elektronicznej. W dniach 19-21 maja 2006 gościł w mieście I Gdyński Festiwal Kultury Afrobrazylijskiej, na którym zaprezentowano m.in. pokaz capoeira. Ponadto od 2006 roku wręczana jest Nagroda Literacka Gdynia, z którą związane są także imprezy cykliczne: festiwal literacki "Literaturomanie" oraz Jesienne Spotkania z Laureatami.

edytuj Media

W Gdyni wydawane są tytuły prasowe związane z tematyką morską (Bandera, Namiary na Morze i Handel, Przegląd hydrograficzny) oraz lokalna gazeta - Echo Miasta. Swoją siedzibę mają tu dwaj liczący się operatorzy telewizji kablowej - Vectra oraz Multimedia Polska i należąca do tej spółki telewizja Tele-Top. W przeszłości z Gdyni nadawały również dwie lokalne rozgłośnie radiowe: Eska Nord i Radio Hello.

edytuj Edukacja

Akademia Morska - Wydział Nawigacyjny

W Gdyni istnieje 46 przedszkoli, 41 szkół podstawowych, 33 gimnazja, 39 liceów, 25 techników, 10 szkół zawodowych oraz 52 szkoły o charakterze pomaturalnym^[19]. Wśród tej ostatniej kategorii jest 8 uczelni wyższych.

edytuj Uczelnie wyższe

Największymi państwowymi uczelniami w mieście są Akademia Marynarki Wojennej oraz Akademia Morska, które związane są z nadmorskim charakterem Gdyni. Pierwsza z nich, została zlokalizowana na Oksywiu w 1946 roku decyzją marsz. polski Michała Rola-Żymierskiego. Podlega Marynarce Wojennej, kształci oficerów i podchorążych oraz osoby cywilne. Druga, która została przeniesiona w 1930 z Tczewa do Gdyni, edukuje przyszłych oficerów marynarki handlowej jak i specjalistów związanych z gospodarką morską. Ponadto w Śródmieściu znajduje się jeden z wydziałów Uniwersytetu Gdańskiego. Jest nim Wydział Biologii, Geografii i Oceanografii. Rozbudowa jego siedziby została ukończona w 2004.

W Gdyni funkcjonują też uczelnie prywatne, takie jak Pomorska Wyższa Szkoła Humanistyczna, Wyższa Szkoła Administracji i Biznesu im. Eugeniusza Kwiatkowskiego, Wyższa Szkoła Komunikacji Społecznej oraz Wyższa Szkoła Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych i Politycznych.

edytuj Turystyka

Molo w Orłowie

Dar Pomorza

Bulwar Nadmorski

Gdynia posiada rozległe nadmorskie tereny spacerowe. Zalicza się do nich Molo Południowe – cumują tam jednostki muzealne – niszczyciel ORP Błyskawica oraz żaglowiec Dar Pomorza. Na Molu Południowym znajduje się także Akwarium Gdyńskie, a do Helu, Jastarni, Gdańska, Sopotu i Kaliningradu pływają z niego statki białej floty (w tym Tramwaj wodny ZKM w Gdyni). W gdyńskiej marinie prowadzone są szkolenia żeglarskie, można także czarterować jachty. Trasy spacerowe mieszkańców to Bulwar Nadmorski oraz kilka kilometrów piaszczystych plaż, które ciągną się do Sopotu i dalej do Gdańska. Dostępny jest również port – przy Nabrzeżu Francuskim, gdzie stawały polskie transatlantyki, w sezonie cumują duże wycieczkowce. Okolice Kapitanatu Portu są dostępne dla każdego. Z Nabrzeża Pilotowego można obserwować wchodzące i wychodzące statki oraz rzucić okiem na port wojenny na Oksywiu. Panoramę Gdyni podziwiać można z Kamiennej Góry, willowo-parkowej dzielnicy Gdyni. W północnej części miasta – w dzielnicy Babie Doły, przy brzegu, znajdują się ruiny niemieckiej torpedowni (druga torpedownia na Oksywiu należy do Marynarki Wojennej). Do niedawna kąpiel gdyńskiej części zatoki groziła komplikacjami dermatologicznymi, w ostatnich latach jednak sytuacja się poprawiła i można pływać bez obaw. Wyjątkiem są okresy występowania toksycznych sinic (najczęściej w sierpniu). Gdynia jest dobrze skomunikowana z resztą Trójmiasta – kolejką SKM z Gdyni Głównej jedzie się – do Sopotu 14 minut, a do Gdańska 35 minut. Posiada także stale rozbudowywaną sieć trolejbusową, co w skali polskiej jest obecnie rzadkością.

W administracyjnych granicach Gdyni jak i wokół miasta znajdują się lasy i tereny zielone oraz pagórkowaty krajobraz, będący pozostałością pradoliny.

edytuj Hotele

Baza hotelowa miasta Gdyni w 2008 składała się z 1 obiektu czterogwiazdkowego (Hotel Nadmorski), 5 obiektów trzygwiazdkowych (Hotel Kuracyjny, Hotel Willa Lubicz, Orbis Gdynia, Hotel Blick, Hotel Hotton), 5 obiektów dwugwiazdkowych (Hotel Antares, Hotel Antracyt, Hotel Dom Marynarza, Hotel Neptun, Hotel Witomino) oraz obiektów nieskategoryzowanych (Dworek Mitro, Villa Gdynia itp).

edytuj Szlaki

Szlak Trójmiejski (45,9 km) → trasa: Gdynia Dworzec PKP - Gdańsk Dworzec PKP
Szlak Wejherowski (55 km) → trasa: Sopot Kamienny Potok SKM – Wejherowo Dworzec PKP
Szlak Zagórskiej Strugi (56 km) → trasa: Gdynia Wzgórze Św. Maksymiliana SKM – Wejherowo Dworzec PKP
Szlak Źródło Marii (10,5 km) → trasa: Gdynia Wielki Kack - Gdańsk Osowa PKP

edytuj Ścieżki rowerowe

Ścieżki na terenach leśnych

• Bernardowo-Orłowo (4,5 km)
• Bernardowo-Mały Kack (4,8 km)
• Chwarzno – Działki Leśne (3,4 km)
• Dąbrowa – Chwarzno (2,9 km)
• Demptowo – Chwarzno (3,1 km)
• Gołębiewo – plaża Gdynia (5,6 km)
• Karwiny – Obwodnica (4,2 km)
• Osowa – Źródło Marii (4,4 km)
• Polanka Redłowska – Orłowo (3,4 km)
• Pustki Cisowskie – Cisowa (4,4 km)
• Wiczlino – Chwarzno (2,6 km)
• Wielki Kack – Dąbrowa (8,7 km)
• Wielki Kack – Osowa (4,4 km)
• Wielki Kack – Witomino Leśniczówka (3,1 km)
• Witomino – Chwarzno (3,7 km)
• Witomino – Demptowo (3,6 km)

Łącznie: 66,8 km

Ścieżki komunikacyjne

• al. Piłsudskiego (0,6 km)
• al. Zwycięstwa (3,6 km)
• bulwar Nadmorski (1,5 km)
• ul. Chwarznieńska (0,38 km)
• ul. Dickmana (1,6 km)
• ul. Kielecka (1,6 km)
• ul. Morska (8,8 km)
• ul. Śląska (1,3 km)
• ul. Wiczlińska (0,5 km)
• ul. Wielkopolska – ul. Chwaszczyńska (3,8 km)
• ul. Władysława IV (0,9 km)
• ul. Zielona (2,6 km)

Łącznie: 27,18 km

edytuj Przyroda

edytuj Parki i rezerwaty

Trójmiejski Park Krajobrazowy

Został utworzony w 1979. Jego ogólna powierzchnia wynosi 20.104 ha. Park obejmuje część wysoczyzny morenowej wraz z jej strefą krawędziową, w obrębie której występują liczne rozcięcia erozyjne z bardzo atrakcyjnymi geomorfologicznie i krajobrazowo dolinami. Występującymi najczęściej zbiorowiskami roślinności są fitocenozy lasów bukowo-dębowych, bukowych i grądowych, w dnach rozcięć spotyka się lasy łęgowe olszowo – jesionowe. Na terenie Parku w granicach administracyjnych Gdyni znajdują się dwa rezerwaty przyrody i kilkanaście pomników przyrody. Położenie Parku i nagromadzenie w nim obiektów przyrodniczych czyni go jednym z najbardziej interesujących rejonów dla badań przyrodniczych i ochrony środowiska.

Rezerwat Kępa Redłowska

Stanowi utworzony w 1938 rezerwat krajobrazowy o powierzchni 118,16 ha. Położony w granicach administracyjnych Gdyni, między Orłowem a Kamienną Górą. Celem ochrony jest zachowanie naturalnych lasów bukowych oraz stanowisk jarzęba szwedzkiego. Rezerwat daje możliwość obserwacji panoramy Gdyni, występowanie charakterystycznych roślin (rokitnik zwyczajny) oraz uwarunkowania do obserwowania procesów abrazji morskiej. Jest to pierwszy rezerwat utworzony w byłym województwie gdańskim i jeden z najstarszych w Polsce.

Rezerwat przyrody Kacze Łęgi

Jest to rezerwat leśno – florystyczny o powierzchni 8,97 ha utworzony w 1983, leżący w dolinie rzeki Kaczej. Obejmuje odcinek potoku z niewielkim dopływem oraz dobrze zachowany fragment lasu łęgowego z okazałym drzewostanem i wieloma drzewami pomnikowymi. Rezerwat chroni pozostałość dawnej szaty roślinnej dolin rzecznych (łęg wiązowy) w formie typowej dla roślinności dna dolin niewielkich rzek.

Rezerwat Cisowa

Rezerwat leśny o powierzchni 24,76 ha, utworzony w 1983 w celu zachowania fragmentów buczyny i łęgu jesionowo – olszowego oraz stanowisk roślin chronionych i rzadkich.

Klif Orłowski

Klify

Strukturami przyrodniczymi występującymi tylko w strefie nadmorskiej a także najbardziej naturalnymi miejscami pierwotnymi są klify. Warunki siedliskowe spowodowały wykształcenie tu fitocenoz z wieloma gatunkami roślin rzadkich i chronionych. Klify aktywne, w szczególności Klif Orłowski, stanowią naoczne źródło wiedzy geologicznej. Zarówno klify aktywne jak i martwe posiadają walory krajobrazowe, co może je kwalifikować do ochrony także jako zespoły przyrodniczo-krajobrazowe. Klif Redłowski ma wysokość 60 m.

Miasto – ogród Kamienna Góra

Zespół obejmuje obszar Kamiennej Góry, na który składają się park "Kamienna Góra", skarpy klifów od strony Zatoki oraz dzielnica domów jednorodzinnych – rezydencji pochodzących głównie z okresu międzywojennego. Na terenach zielonych występują fragmenty naturalnych drzewostanów porastających klify i niektóre fragmenty zboczy. Wśród drzew dominują buki, klony, często spotyka się dęby, czereśnie, jarzębiny i graby. Licznie występują drzewa i krzewy gatunków i odmian ozdobnych, np. klon jesionolistny, cypryśniki, żywotniki, cisy i jałowce. Wśród terenów zielonych duże obszary zajmują skwery i zieleńce. Ten fragment Gdyni zaliczany jest do dobrze zagospodarowanych.

Zespół dworsko-parkowy

Znajduje się przy ul. Folwarcznej 2 w Orłowie. Drzewostan tworzą w nim głównie drzewa rodzime jak: buki, klony, graby, olsze, wierzby, cisy i topole a z gatunków obcych występują tu między innymi kasztanowce, daglezje i grochodrzewy. Na jego terenie znajdują się dwa pomniki przyrody (kasztanowce) oraz wiele drzew o rozmiarach drzew pomnikowych (np. buk o średnicy 135 cm.).

Stajnie w Kolibkach

Zespół dworsko-parkowy Kolibki

Umiejscowiony jest przy al. Zwycięstwa 291 (Orłowo – Kolibki). W skład jego wchodzą – zespół budynków i tzw. "Park Marysieńki". Obecnie jest tu szkółka jeździecka. Wśród drzew występujących na tym terenie dominują gatunki rodzimego pochodzenia (klon zwyczajny, buk zwyczajny, dąb szypułkowy, lipa drobnolistna, jesion wyniosły, klon, jawor) z niewielką domieszką drzew obcych (np. kasztanowiec). We wschodniej części parku występuje także bardzo stary jesion wyniosły, posiadający rozmiary drzewa pomnikowego (średnica 173 cm).

Skwer Plymouth

Położony jest u zbiegu Ulicy Świętojańskiej i Alei Piłsudskiego, naprzeciwko gmachu Urzędu Miasta. Swoją nazwę zawdzięcza jednemu z siostrzanych miast - brytyjskiemu Plymouth. W nawiązaniu do nazwy skweru w jego krajobraz wkomponowane zostały żonkile sprowadzone z Anglii oraz charakterystyczna brytyjska budka telefoniczna.

Park Rady Europy

Jest to obszar zieleni położony między Teatrem Muzycznym a Skwerek Kościuszkim, nieopodal Hotelu Gdynia. Łączy on miasto z Bulwarem Nadmorskim i miejską plażą.

edytuj Architektura

Modernistyczny budynek Polskich Linii Oceanicznych

Gdynia jest młodym miastem, więc nie posiada zabudowy reprezentującej style architektoniczne takie jak gotyk, renesans lub barok. Ukształtowane w dwudziestoleciu międzywojennym Śródmieście posiada wiele zachowanych bądź odbudowanych budynków. Są one przykładami modernizmu jak budynek biurowy PLO. Modernizm cechował się białymi elewacjami budynków, co sprawiło, że przedwojenna Gdynia nosiła miano "białego miasta". Znajdujący się w Śródmieściu Budynek Banku Polskiego prezentuje klasycyzm akademicki. Ten styl, zaistniały w mieście w latach 20. XX wieku, uzewnętrzniają zdobienia kolumnami, gzymsami, pilastrami i tympanonami. Kręgosłupem centralnej części miasta, wokół których przedwojenna zabudowa powstawała, były ulice 10 Lutego i Świętojańska. Wille mieszkalne na Kamiennej Górze są przykładem historycyzmu w odmianie stylu dworkowego.

W czasie II wojny światowej zabudowa centrum nie uległa poważniejszym uszkodzeniom. Zniszczona była zabudowa portu, w wyniku nalotów alianckich. Były one efektem umiejscowienia w Gdyni przez okupanta bazy Kriegsmarine.

Lata 70 i 80 XX wieku przyniosły pojawienie się osiedli bloków z wielkiej płyty. Większość ich ulokowano w Karwinach, Chyloni, Oksywiu i Obłużu oraz w mniejszym natężeniu w innych dzielnicach miasta. Obecnie większość z nich została ocieplona i odnowiono im elewacje.

Po 1989 w mieście wznoszone są obiekty o architekturze wyróżniającej je spośród otoczenia. Przykładem jest wybudowane w 1998 Centrum Handlowe "Batory", którego boczne skrzydło ma kształt kadłuba statku. W nowoczesną architekturę wpisuje się również hala widowiskowo-sportowa o wyglądzie kopca ziemnego z dachem podtrzymywanym stalową łukową belką.

Przyszłość rysuje się w planach rewitalizacji Międzytorza wraz z zmianą jego charakteru^[20]. Są również plany rozbudowy basenu jachtowego i przeobrażenie okolic Teatru muzycznego w kulturalne centrum Gdyni^[21].

edytuj Zabytki i atrakcje turystyczne

Najstarszym budynkiem jest XIII-wieczny kościół pw. św. Michała Archanioła na Oksywiu. Funkcjonował on jako jedyna świątynia dla mieszkańców wioski Oksywie i był przez długi czas jedynym obiektem, który powstał w czasach historycznych. Zabudowania, mające obecnie status zabytków, zaczęły się pojawiać w XIX wieku w Orłowie i Małym Kacku. Nadanie praw miejskich Gdyni i jego rozbudowa przyniosła pojawienie się zabytków, stanowiących dziś większość budowli o tym charakterze. Zaliczone zostało do nich całe Śródmieście, zabudowania willowe na Kamiennej Górze czy Orłowie. Wpisane są na listę zabytków nieruchomych. Dzięki temu większość z nich była i jest odnawiana.

 Osobny artykuł: Zabytki Gdyni.

Pośród niezabytkowych budowli w Gdyni znaleźć można pomniki rozmieszczone najliczniej w centrum miasta. Najlepiej dostrzegalnymi przez mieszkańców i turystów pomnikami są pomnik Josepha Conrada na końcu Skweru Kościuszki czy oba pomniki Ofiar Grudnia 1970. Atrakcją dla turystów jest też taras widokowy na wieży telekomunikacyjnej na Górze Donas w dzielnicy Dąbrowa. Tę samą funkcję do niedawna pełniła wieża widokowa nieopodal Wyższej Szkoły Administracji i Biznesu. Po okresie popadania w ruinę została zdemontowana.

 Osobny artykuł: Pomniki w Gdyni.

edytuj Wieżowce

Sea Towers

Obszar Gdyni, jest miejscem lokalizacji kilku budynków uznanych za wieżowce. W przypadku miasta większość wchodzi w skład większych kompleksów, które pełnią funkcję usługowe dla mieszkańców wysokościowców. Najwyższym z nich jest zespół Sea Towers, który został ukończony w lutym 2009. Jest on najwyższym budynkiem mieszkalnym na południowym wybrzeżu Morza Bałtyckiego. Wyższa wieża ma 141,6 m (36 kondygnacji) a niższa 91 m (28 kondygnacji). Całość ulokowana została niedaleko Skweru Kościuszki. Nad rejonem Witomina także górują dwa sąsiadujące ze sobą mieszkalne wieżowce. W obrębie Centrum Rodzinnego Witawa skonstruowano mniejszy i niższy 14-kondygnacyjny budynek. Na jego przeciwnej stronie jest szersza i wyższa 15-kondygnacyjna konstrukcja. Całość struktury z przeznaczeniem na mieszkania została wybudowana w 2003. W Redłowie w skład kompleksu mieszkalno-usługowego wchodzi Redłowska Kaskada, oddana do użytku w 2006. Ten 17-kondygnacyjny budynek zaprojektowano z uwzględnieniem kubistycznego kształtu. Również w Redłowie znajduje się, ukończony w 2002, Redłowski Stok A. Oba budynki w Redłowie przeznaczone są dla celów mieszkaniowych. Do celów mieszkaniowo-handlowych przeznaczony jest natomiast 15-piętrowy Dom Towarowy Chylonia, wybudowany na początku lat 90 XX wieku. Jest to jedyny w Gdyni budynek z wielkiej płyty, który ma więcej, niż 11 pięter, z czego pierwsze cztery wraz z parterem zajmuje dom handlowy. Jedynym budynkiem biurowym w opisywanej kategorii jest Bałtyckie Centrum Biznesu. Mieści się w sąsiedztwie innych biurowców na terenie Działek Leśnych. Ten 14-piętrowiec swoją funkcję spełnia od 1996. W epoce PRL-u, niedaleko Teatru Muzycznego, powstał 12-kondygnacyjny Hotel Gdynia. Planowana jest przebudowa głównego budynku i rozbudowa jego otoczenia^[22].

edytuj Instytucje i jednostki wojskowe

W mieście funkcjonują jednostki związane z Marynarką Wojenną i jednostkami pomocniczymi oraz przynależące do Sił Powietrznych. Gdyński port wojenny stanowi jedną z baz NATO. Stacjonujące w nim okręty biorą udział w organizowanych corocznie manewrach głównie na obszarze Morza Bałtyckiego.

 Osobny artykuł: Garnizon Gdynia.

edytuj Bezpieczeństwo w Gdyni

W okresie od stycznia do września 2007 zarejestrowano w Gdyni 6145 przestępstw, o 859 przestępstw (tj. o 12,3%) mniej niż w 2006, co wskazuje na poprawę stanu bezpieczeństwa w Gdyni. W dalszym ciągu utrzymuje się korzystna tendencja, według której Gdynia jest najbezpieczniejszym miastem na tle Trójmiasta.^[23] Wskaźnik wykrywalności przestępstw był niższy od średniej wojewódzkiej, wyniósł 50,3%. Najwyższy udział (85,7%) wśród stwierdzonych przestępstw miały trudne do wykrycia przestępstwa kryminalne, których wykrywalność wyniosła 50,8%. W okresie od stycznia do września 2007 stwierdzono 103 kradzieży samochodów osobowych tj. mniej o 137 (o 57,1%) od dokonanych w 2006. Osobny problem stanowią wypadki drogowe z ofiarami w ludziach (48) w rejonie gdyńskim ich liczba była o 6 wyższa w porównaniu do I kwartału 2006. W wypadkach poszkodowanych zostało 61 osób, w tym dwie zginęły na miejscu wypadku. Większość gdyńskich przestępstw zostało popełnionych w Chyloni. Notowane są tu częste przypadki kradzieży czy pobicia.

edytuj Sport

W Gdyni funkcjonują sekcje i kluby sportowe reprezentujące różne dyscypliny sportu - od piłki nożnej, przez koszykówkę, na żeglarstwie skończywszy. Dla mieszkańców oddano też do użytku kilka basenów. Jeden działa przy Akademii Morskiej, 4 udostępniono na terenie placówek edukacyjnych a 3 pozostałe istnieją samodzielnie.

edytuj Kluby sportowe

Stadion GOSIR

Gdynia jest reprezentowana przez kilka klubów piłkarskich. Arka Gdynia, założona w 1929, występuje obecnie w ekstraklasie. W 1979 zdobyła Puchar Polski. Inną lokalną drużyną piłkarską jest III-ligowy Bałtyk Gdynia. Nowością na piłkarskiej mapie miasta jest powstały w 2006 Klub Piłkarski Gdynia. Występuje on w B-klasie – II okręgu gdańskim. Istnieje także klub RC Arka Gdynia wyspecjalizowany w grze w rugby. Z Gdynią związana jest drużyna koszykarska Lotos VBW Clima Gdynia, która występuje w PLKK i od 1999 w Eurolidze kobiet. W latach 2000-2007 istniała też męska drużyna koszykówki Viking Gdynia. Z przyczyn finansowych jej działalność została zamknięta 11 października^[24]. Piłka ręczna jest reprezentowana przez żeński zespół piłkarek Łączpol Gdynia, który w maju 2003 wywalczył awans do I ligi. Uczniowski Klub Sportowy Morświn powstał w celu popularyzowania łucznictwa wśród dzieci, młodzieży i dorosłych. Lekkoatletyką zajmuje się Klub Sportowy Zorza. Prowadzi on szkolenia w konkurencjach biegowych od 400 m i finansuje go budżet gminy Gdynia. Lekkoatletyka jest również domeną Klubu Lekkoatletycznego Gdynia. Jego członkowie biorą udział w zawodach o zasięgu wojewódzkim, krajowym jak i międzynarodowym. Klub Sportowy Złoty Tur zrzesza w sobie zawodników trenujących armwrestling. Amatorzy jak i zawodowcy paralotniarstwa mogą zrzeszać się od 2002 w Glide Club Gdynia. Klub prowadzi działalność w Gdyni i w okolicach (również na Kaszubach). Treningiem judo trudni się Uczniowski Klub Sportowy Viking. Do innych klubów, które również zajmują się judo i których zawodnicy biorą udział w zawodach należą Galeon Gdynia, Skra Gdynia, Opty Gdynia, Cisowa Gdynia oraz Flota Gdynia. Ticada wprowadza w tajniki profesjonalnego nurkowania i aktywnych form turystyki. Prócz szkoleniem nurków zajęła się dodatkowo szkoleniem narciarskim, strzeleckim i spadochronowym oraz prowadzeniem sklepu ze specjalistycznym sprzętem.

Do działalności sportowej należy GOSIR (Gdyński Ośrodek Sportu i Rekreacji). Dysponuje on kilkoma obiektami do gry, w tym stadionem do gry w piłkę nożną i rugby, z którego korzysta m.in. Arka i Bałtyk Gdynia.

Ulokowanie Gdyni nad morzem przyczyniło do pojawienia się klubów żeglarskich, jak Jacht Klub Morski – Gryf i Yacht Klub Polska Gdynia. Oba kluby mają przedwojenną tradycję – pierwszy istnieje od 1928 a drugi powstał w 1924 YKP Gdynia funkcjonował pierwotnie w Warszawie i jego pierwszym komandorem był gen. Mariusz Zaruski.

Przy Marynarce Wojennej, ale poza strukturą Wojska Polskiego działa Wojskowy Klub Sportowy "Flota" Gdynia. Podzielony jest na sekcje – od podnoszenia ciężarów po tenis ziemny.

edytuj Nauta Gdynia

Towarzystwo Krzewienia Kultury Fizycznej "Nauta Gdynia" to klub piłkarski założony w 1983, występujący w niższych ligach piłkarskich okręgu gdańskiego. Klub powstał z inicjatywy braci Jerzego i Andrzeja Kwidzyńskich i opierał się na bazie pracowników Stoczniowego Zakładu Transportu Samochodowego. Blisko drużyny przez cały okres istnienia klubu był jej prezes oraz kierownik Wiesław Grota. Przez wiele lat o obliczu zespołu decydowali bracia: Stefan i Marian Rozengart oraz Krzysztof i Sławomir Wiśniewscy. Sezon 2000/2001 zakończył się sukcesem w postaci awansu Nauty do V ligi, który to awans był wkładem w obchody 75-lecia Stoczni Remontowej "Nauta" SA. Sezon 2002/2003 klub zakończył na 5 miejscu w rozgrywkach V ligi, co było jego największym sukcesem. W przerwie zimowej sezonu 2003/2004, na skutek braku finansowego zaplecza, zespół wycofał się z rozgrywek i został rozwiązany. Drużyna Nauty swoje mecze rozgrywała na boisku Ogniska TKKF Checz w Gdyni Chyloni. Brak własnego boiska oraz zaplecza finansowego, w sposób zasadniczy uniemożliwiało założenie drużyn młodzieżowych oraz utrudniało funkcjonowanie drużyny. Przez drużynę Nauty przewinęło się wielu znanych na Wybrzeżu zawodników i wychowanków Arki bądź Bałtyku Gdynia, m.in. wieloletni trener zespołu Zbigniew Bieliński oraz ostatni trener Tomasz Kożuchowski, a także zawodnicy Mirosław Bartlewski, Radosław Kasprzak, Roman Tomaszewicz, Grzegorz Janzen, Waldemar Stanik, Ireneusz Michalik , Zbigniew Figura , Ryszard Płotka , Rafał Denz i Sebastian Kliński.

edytuj Miasta partnerskie

Gdynia utrzymuje kontakty partnerskie z następującymi miastami:

edytuj Nagrody i wyróżnienia

2002 r.

• kwiecień – Nagroda Europy od Rady Europy
• 25 maja – I miejsce w konkursie "Profesjonalna gmina przyjazna inwestorom"
• 25 września – Honorowe Wyróżnienie w konkursie "Gmina Fair Play"
• wrzesień – Główna Nagroda Ministra Infrastruktury za zrealizowany projekt modernizacji ulicy Świętojańskiej

2003 r.

• 14 października – wyróżnienie za organizację regat "The Cutty Sark Tall Ships' Races 2003"
• 17 listopada – IV miejsce w Wielkim Rankingu Miast

2004 r.

• 6 marca – Nagroda Honorowa Polskiego Związku Żeglarskiego Rejs Roku 2003 za zorganizowanie The Cutty Sark Tall Ships 2003
• 16 kwietnia – I miejsce konkursie na najlepszą promocję turystyki w kategorii "IMPREZA"
• 24 kwietnia – I miejsce w konkursie "Samorząd przyjazny oświacie"
• maj – nagroda Magazynu Sportów Wodnych "Żagle" im. Leonida Teligi.
• lipiec/sierpień – I miejsce w konkursie "Nad wodą bezpiecznie"
• 27 sierpnia – nagroda w wakacyjnym Turnieju Miast "Dziennika Bałtyckiego"

2005 r.

• 13 stycznia – nagroda za "Żeglarską Imprezę Roku 2004"
• I kwartał – laureat konkursu "Europrodukt – Inicjatywa samorządowa – 2004"
• I kwartał – nagroda Złotej Strony Miesiąca
• I kwartał – wyróżnienie za Lotne Miejskie Punkty Informacji Turystycznej
• 8-10 kwietnia – nagroda główna w konkursie "Najlepsza impreza turystyczna w 2004 roku"

2006 r.

• 10 marca – nagroda za najlepszą imprezę roku 2005
• 24 kwietnia – I miejsce w konkursie "Bramy Kraju"
• kwiecień – wyróżnienie za modernizację Mariny Gdynia
• kwiecień – wyróżnienie za święto ul. Świętojańskiej
• 11 maja – I miejsce w konkursie "Samorząd Przyjazny Oświacie"
• 18 września – I miejsce w konkursie "Innowacyjna gmina"
• listopad – III miejsce w rankingu "Sukces kadencji 2002 – 2006"

2007 r.

• 6 stycznia – nagroda "Wektora 2006” dla Wojciecha Szczurka
• 18 kwietnia – wyróżnienie w konkursie "Złote Formaty"
• 4 czerwca – I miejsce w rankingu miesięcznika "Forbes"
• 13 lipca – IV miejsce w rankingu samorządów "Rzeczpospolitej"
• 15 lipca – II miejsce w konkursie "Na najlepiej oświetloną gminę i miasto 2007 roku"
• 15 lipca – II miejsce w konkursie "Oświetlenie wnętrz obiektów użyteczności publicznej"
• październik – I miejsce w badaniu socjologicznym Diagnoza Społeczna 2007
• 23 listopada – I miejsce w konkursie "Samorząd Przyjazny Przedsiębiorczości"

2008 r.

• 14 lutego – I miejsce w rankingu miesięcznika "Forbes"
• 31 marca - nagroda "Cała Polska czyta dzieciom" dla Wojciecha Szczurka
• 19 kwietnia - wyróżnienie w konkursie "Najlepsza promocja turystyki województwa pomorskiego 2007"
• 19 kwietnia - I miejsce w konkursie "Samorząd przyjazny oświacie"
• 23 czerwca - statuetka "Najatrakcyjniejsze miasto dla biznesu w Polsce" wg miesięcznika Forbes
• 17 lipca - III miejsce w konkursie "Najlepsze miasto" wg tygodnika Rzeczpospolita
• Sierpień - Gdynia znajduję się na międzynarodowej planszy gry MONOPOLY, w wyniku głosowania mieszkańców miasta za pomocą internetu, walka o miejsce na planszy gry z tzw. dzikiej karty.
• 14 listopada - Wojciech Szczurek najlepszym prezydentem w Polsce
• Grudzień - najlepiej umeblowane miasto w Polsce
• 8 grudnia - Gdynia została okrzyknięta INNOWACYJNĄ GMINĄ w konkursie Krajowi Liderzy Innowacji 2008.

2009 r.

• 17 kwietnia - Nagroda Główna w Konkursie Publiczności w kategorii Miasto za najatrakcyjniejsze stoisko 12 - tych Gdańskich Targów Turystycznych
• 23 kwietnia - Nagroda Specjalna Magazynu ELLE za imprezę „Gdynia Design Days 2008".
• 24 kwietnia - Gdynia zajęła pierwsze miejsce w kategorii "miast od 150 do 300 tys. mieszkańców" w rankingu magazynu Forbes'a „Miasta najatrakcyjniejsze dla biznesu".
• 25 maja - wyróżnienie Gdyńskiej Kampanii 1% przez tygodnik Newsweek Polska
• 8 czerwca - wyróżnienie honorowe Gdyni przez Krajową Radę Izby Urbanistów za najlepszy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, uchwalony w latach 2004-2007

edytuj Ciekawostki

• Według raportu przedstawionego w 2007 przez prof. Janusza Czapińskiego na podstawie badań^[25], standard życia w Gdyni jest najwyższy w Polsce.
• Nazwę miasta noszą lub nosiły następujące statki i okręty:
  • ORP Gdynia – statek wycieczkowy, w przededniu II wojny światowej wcielony do Marynarki Wojennej jako okręt-baza;
  • ORP Gdynia – statek pasażerki, w latach 1939-41 w Marynarce Wojennej;
  • ORP Gdynia – kuter rakietowy służący w MW w latach 1965-89;
  • M/V Gdynia – kontenerowiec, własność szczecińskiego armatora Euroafrica. Obecnie jednostka pływa pod nazwa M/V Topaz.

Przypisy

edytuj Zobacz też

• porty nad Morzem Bałtyckim

edytuj Linki zewnętrzne

• Strona internetowa Gdyni
• Gdynia w latach 1939-1945 – publikacje historyczne, pocztówki, mapy i plany, fragmenty kronik filmowych oraz galerie zdjęć z okresu okupacji
• Mapy: Autopilot • Google Maps • Targeo • Zumi
• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

p • d • e Województwo pomorskie Powiaty grodzkie Gdańsk • Gdynia • Słupsk • Sopot Powiaty ziemskie bytowski • chojnicki • człuchowski • gdański • kartuski • kościerski • kwidzyński • lęborski • malborski • nowodworski • pucki • słupski • starogardzki • sztumski • tczewski • wejherowski

p • d • e Miasta województwa pomorskiego Miasta powiatowe Bytów • Chojnice • Człuchów • Gdańsk • Gdynia • Kartuzy • Kościerzyna • Kwidzyn • Lębork • Malbork • Nowy Dwór Gdański • Pruszcz Gdański • Puck • Słupsk  • Sopot • Starogard Gdański • Sztum • Tczew • Wejherowo Miasta gminne Brusy • Czarna Woda • Czarne • Czersk • Debrzno • Dzierzgoń • Gniew • Hel • Jastarnia • Kępice • Krynica Morska  • Łeba • Miastko • Nowy Staw • Pelplin • Prabuty • Reda • Rumia  • Skarszewy • Skórcz • Władysławowo • Ustka • Żukowo